2026-05-12

3DS|Tech News

Sai số chỉ 0,001 mm: Vì sao có thể quyết định độ chính xác và tuổi thọ của robot hình người?

Hiện nay, mô-đun khớp của robot hình người đang phát triển theo hướng tích hợp hóa cao: nhiều dạng truyền động như harmonic, hành tinh, cycloid và vít me được tích hợp trong không gian ngày càng nhỏ hơn. Khớp càng nhỏ gọn, các bộ phận truyền động càng tinh vi và càng nhạy cảm với chất lượng, bởi chính các bộ phận truyền động quyết định cách năng lượng được truyền ổn định và có kiểm soát để tạo nên góc quay và chuyển động của khớp robot.

Sai số chỉ 0,001 mm ở bộ phận truyền động sẽ khiến chuyển động của robot lệch đi bao nhiêu, tuổi thọ giảm đi bao nhiêu?

Khám phá bí mật chất lượng phía sau những chuyển động chính xác của robot hình người.


Nhờ đặc tính độ chính xác cao và độ ồn thấp, bánh răng mô-đun nhỏ đã trở thành một trong những bộ phận truyền động cốt lõi của mô-đun khớp robot hình người. Mô-đun của chúng thường ≤1 mm, thậm chí một số bánh răng siêu nhỏ còn yêu cầu mô-đun ≤0,3 mm.

Các ứng dụng trí tuệ hiện thân của robot hình người đặt ra yêu cầu rất cao về tuổi thọ và độ an toàn dư thừa đối với các mô-đun khớp như cánh tay robot hay bàn tay linh hoạt. Vì vậy, bánh răng mô-đun nhỏ phải đối mặt với không ít thách thức về chất lượng trong các công đoạn gia công kích thước, xử lý nhiệt và lắp ráp.


                                ▲ Toàn cảnh biên dạng răng mô-đun siêu nhỏ dưới kính hiển vi quang học phóng đại 1000 lần

Ba thách thức chất lượng lớn: Sai số gia công kích thước ảnh hưởng đến hiệu năng

Do bị ảnh hưởng bởi kích thước hình học và tính chất cơ học, bánh răng mô-đun siêu nhỏ đòi hỏi độ chính xác gia công cực cao. Việc cài đặt sai thông số máy gia công, sai lệch truyền động hoặc lỗi gá lắp chi tiết đều có thể dẫn đến sai lệch kích thước quan trọng, từ đó ảnh hưởng đến hiệu năng bánh răng:

  • Sai lệch biên dạng răng ảnh hưởng đến độ cứng ăn khớp, độ ổn định truyền động và tiếng ồn;

  • Sai lệch tích lũy bước răng ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác góc quay và độ rơ truyền động;

  • Sai lệch hướng răng ảnh hưởng đến sự phân bố tải trọng, nếu không phù hợp sẽ gây tải lệch và mài mòn sớm.

Biến dạng do xử lý nhiệt làm thu hẹp dung sai kích thước

Ứng suất dư sinh ra trong quá trình gia công cơ khí sẽ ảnh hưởng đến tuổi thọ bánh răng, trong khi xử lý nhiệt phù hợp có thể nâng cao độ bền của bánh răng mô-đun nhỏ. Tuy nhiên, quá trình xử lý nhiệt cũng làm thay đổi kích thước bánh răng, chẳng hạn xử lý thấm nitơ có thể gây biến dạng kích thước, tiếp tục thu hẹp phạm vi dung sai hình học của bánh răng.

Độ chính xác lắp ráp ảnh hưởng đến chất lượng ăn khớp

Mô-đun khớp robot hình người đòi hỏi độ chính xác lắp ráp bánh răng cực cao. Ví dụ, bộ truyền harmonic thường yêu cầu độ rơ nhỏ hơn 1 phút cung. Độ chính xác lắp ráp không đủ sẽ khiến khe hở ăn khớp mất kiểm soát, làm giảm hiệu suất truyền động, đồng thời có thể tạo ra rung động va đập tuần hoàn, gây rung và tiếng ồn tần số cao, dẫn đến hư hại mỏi cho các bộ phận truyền động và rút ngắn tuổi thọ linh kiện.

Xây dựng vòng kiểm soát chất lượng khép kín với công nghệ đo tọa độ 3D ZEISS

Thực hiện kiểm tra kích thước từng bánh răng nhằm xác minh độ chính xác gia công và đánh giá ảnh hưởng kích thước sau xử lý nhiệt.


Thiết bị đo tọa độ 3D của ZEISS dành cho bánh răng mô-đun siêu nhỏ và vít me trong robot hình người có thể thực hiện đo chủ động nhiều thông số quan trọng chỉ trong một lần gá đặt. Kết hợp cùng đầu dò mô-đun nhỏ và phần mềm đo bánh răng ZEISS GEAR PRO, hệ thống dễ dàng thực hiện đo lường ở bốn khía cạnh:

Độ chính xác biên dạng răng

  • Sai lệch biên dạng răng: độ lệch giữa biên dạng răng thực tế và đường involute lý thuyết, bao gồm sai số hình dạng răng, sai số góc áp lực…

Độ chính xác hướng răng

  • Sai lệch đường xoắn: độ lệch giữa bề mặt răng thực tế theo chiều rộng răng và đường xoắn lý thuyết, bao gồm sai số hướng răng, sai số góc xoắn…

Độ chính xác bước răng

  • Sai lệch bước răng đơn: sai số góc/cung giữa hai răng liền kề;
  • Sai lệch tích lũy bước răng: giá trị tích lũy lớn nhất của sai lệch bước trên toàn bộ bánh răng.

Độ chính xác vít me con lăn

  • Bước dẫn hướng của con lăn
  • Bước ren
  • Đường kính ba chấu
  • Độ trụ
  • Kích thước đường kính ngoài và đường kính trong.

                               ▲ Báo cáo đo bước răng bằng thiết bị đo tọa độ 3D ZEISS kết hợp phần mềm GEAR PRO


Công nghệ CT công nghiệp ZEISS

Thực hiện kiểm tra không phá hủy khe hở ăn khớp trong quá trình lắp ráp bánh răng.


Khác với các phương pháp kiểm tra truyền thống, thiết bị CT công nghiệp của ZEISS có thể thực hiện kiểm tra không phá hủy với độ chính xác cao đối với khe hở ăn khớp của bánh răng đã lắp ráp hoàn chỉnh. Hệ thống thu thập dữ liệu thể tích 3D có khả năng truy xuất nguồn gốc trong trạng thái tĩnh, từ đó phân tích chính xác trạng thái ăn khớp, đo chính xác khe hở tại các vị trí cụ thể và đánh giá độ chính xác lắp ráp.


                                                  ▲ Kiểm tra kích thước khe hở ăn khớp bánh răng bằng CT công nghiệp

RATC là nhà cung cấp giải pháp chất lượng công nghiệp với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực bán hàng và dịch vụ, đồng thời là đại lý ủy quyền chính thức của ZEISS. Công ty sở hữu danh mục sản phẩm đa dạng gồm: máy đo tọa độ CMM, hệ thống đo quang học 3D và quét tự động, hệ thống CT công nghiệp/X-ray kiểm tra không phá hủy, kính hiển vi số thông minh công nghiệp cùng hệ sinh thái phần mềm số hóa ZEISS.

RATC hỗ trợ doanh nghiệp hiện thực hóa sản xuất thông minh, tự động hóa và số hóa, nâng cao hiệu quả sản xuất cũng như chất lượng sản phẩm.

02466879180